ಭಾರತದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಲಯವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದ್ದರೂ, ಅದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೇವಾ ವಲಯಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರ ವಿತ್ತ ಸಚಿವೆ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಅವರು ಮಂಡಿಸಿದ 2026-27ನೇ ಸಾಲಿನ ಆಯವ್ಯಯ ಪತ್ರವು ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಬಹುದು. ಬಜೆಟ್ಗೂ ಮುನ್ನ 'ಟೆಕ್ ವೈದ್ಯ ಗ್ಲೋಬಲ್' ಮೂಲಕ ನಾವು ಉದ್ಯಮದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಲ್ಕು ವಲಯಗಳಾದ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್, ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್, ಐಟಿ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ್ದೆವು. ಈಗ ಬಜೆಟ್ನ ಸಮಗ್ರ ಚಿತ್ರಣ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿದೆ. ಈ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, ಇದು ಭಾರತವನ್ನು 'ಜಗತ್ತಿನ ಬ್ಯಾಕ್ ಆಫೀಸ್' ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರತಂದು, 'ಜಗತ್ತಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ'ಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇದೇ ವೇಳೆ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ಗಳ ಪಾಲಿಗೆ ಕೆಲವು ಕಠಿಣ ತೆರಿಗೆ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತರುವ ಮೂಲಕ ಮಿಶ್ರ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದೆ.
| ಹಾರ್ಡ್ವೇರ್ ಕ್ರಾಂತಿ: ನಿರೀಕ್ಷೆಗೂ ಮೀರಿದ ಅನುದಾನ
| ಐಟಿ ಸೇವೆಗಳು: ಮಧ್ಯಮ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ನಿಟ್ಟುಸಿರು
| ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ ವಲಯ: ರಫ್ತು ಸಿಹಿ, ಬೈಬ್ಯಾಕ್ ಕಹಿ
| ಎಐ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯ: ಸಮಿತಿಯಲ್ಲ, ಪರಿಹಾರ ಬೇಕಿತ್ತು
ನಮ್ಮ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದ್ದದ್ದು ಹಾರ್ಡ್ವೇರ್ ಮತ್ತು ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನಾವು ಕೇವಲ ಉತ್ಪಾದನೆ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ (PLI) ಯೋಜನೆಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಚಿಪ್ ಜೋಡಣಾ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದೆವು. ಆದರೆ, ಸರ್ಕಾರ ನಮ್ಮ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೂ ಮೀರಿದ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆ. 'ಇಂಡಿಯಾ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಮಿಷನ್ 2.0' ಘೋಷಣೆಯು ಕೇವಲ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ ಭಾಗವಾದ 'ಚಿಪ್ ವಿನ್ಯಾಸ' ಅಥವಾ ಡಿಸೈನ್ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಉಪಕರಣಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ (IP) ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ಈ ಮಹತ್ವ, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಗ್ರಾಹಕನ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿಸಲಿದೆ.
ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಯೋಜನೆಗೆ (Scheme for Electronics Components Manufacturing) ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದ ಅನುದಾನವನ್ನು 22,919 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳಿಂದ ಬರೋಬ್ಬರಿ 40,000 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿರುವುದು ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ನಡೆ. ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಕೇವಲ 'ಸ್ಕ್ರೂಡ್ರೈವರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ'ಕ್ಕೆ (ಅಂದರೆ ಬೇರೆಡೆಯಿಂದ ತಂದ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸುವುದು) ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಟೀಕೆಗಳಿದ್ದವು. ಈ ಬಜೆಟ್ ಆ ಟೀಕೆಗೆ ತಕ್ಕ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದೆ. ರೆಸಿಸ್ಟರ್, ಕೆಪಾಸಿಟರ್, ಡಿಸ್ಪ್ಲೇ ಮತ್ತು ಪಿಸಿಬಿಗಳಂತಹ ಮೂಲ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ತಯಾರಿಸಲು ನೀಡಿದ ಈ ಉತ್ತೇಜನ, ಚೀನಾ ಮೇಲಿನ ಆಮದು ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳಿಗೆ (Critical Minerals) ವಿಶೇಷ ಕಾರಿಡಾರ್ ಘೋಷಿಸಿರುವುದು ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುವಿನ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದಂತಾಗಿದೆ.
ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (IT) ಸೇವೆಗಳ ವಲಯದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಕೂಡ ಬಹುತೇಕ ಈಡೇರಿವೆ. ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಐಟಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ ತೆರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ವರ್ಗಾವಣೆ ಬೆಲೆ (Transfer Pricing) ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳು. ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್, ಕೆಪಿಒ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಈ ಬಜೆಟ್ ತೆರೆ ಎಳೆದಿದೆ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಂದೇ ಸೂರಿನಡಿ ತಂದು ಶೇ. 15.5 ರಷ್ಟು ಏಕರೂಪದ ಮಾರ್ಜಿನ್ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವುದು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಸೇಫ್ ಹಾರ್ಬರ್ (Safe Harbour) ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಇದ್ದ ಮಿತಿಯನ್ನು 300 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳಿಂದ 2,000 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳಿಗೆ ಏರಿಸಿರುವುದು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ (Mid-cap) ಐಟಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ವರದಾನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ತೆರಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು (Tax Certainty) ಒದಗಿಸಲಿದ್ದು, ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಹಣವನ್ನು ಉಳಿಸಲಿದೆ.
ಆದರೆ, ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ ವಲಯದ ಪಾಲಿಗೆ ಈ ಬಜೆಟ್ ಒಂದು ಸಿಹಿ-ಕಹಿ ಅನುಭವವಾಗಿದೆ. ನವೋದ್ಯಮಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ 'ಏಂಜೆಲ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್' ಸಂಪೂರ್ಣ ರದ್ದತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸುಲಭ ಬಂಡವಾಳ ಹರಿವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿದ್ದವು. ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಮೂಲಕ ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ಸರಕು ರಫ್ತು ಮಾಡುವಾಗ ಇದ್ದ ಪ್ರತಿ ಕನ್ಸೈನ್ಮೆಂಟ್ ಮೇಲಿನ 10 ಲಕ್ಷ ರೂ. ಮೌಲ್ಯದ ಮಿತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿರುವುದು ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿಸಿದೆ. ಇದು 'ಲೋಕಲ್ ಟು ಗ್ಲೋಬಲ್' ಘೋಷಣೆಗೆ ಬಲ ತುಂಬಿದೆ. ಆದರೆ, ಷೇರು ಬೈಬ್ಯಾಕ್ (Share Buyback) ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆ ನೀತಿಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪೆಟ್ಟು ನೀಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಕಂಪನಿಗಳು ಷೇರು ಬೈಬ್ಯಾಕ್ ಮೂಲಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಲಾಭಾಂಶವನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಈಗ ಅದನ್ನು ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸದೆ, ಷೇರುದಾರರ ಕೈಯಲ್ಲಿ 'ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಗೇನ್ಸ್' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಶೇ. 22 ರಿಂದ 30 ರಷ್ಟು ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುವುದು. ಇದು ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ನಿರ್ಗಮನ ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ (Exit Strategies) ಅಡ್ಡಿಯಾಗಲಿದ್ದು, ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.
ದತ್ತಾಂಶ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಬಜೆಟ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವ ನಿಲುವು ಚರ್ಚಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ. ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಜಾಗತಿಕ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸೇವೆ ನೀಡಿದರೆ, ಅಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ 2047ರ ವರೆಗೆ ತೆರಿಗೆ ರಜಾದಿನ (Tax Holiday) ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಡೇಟಾ ಹಬ್ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಇದರ ಹಿಂದಿದ್ದರೂ, ಇದು ದೇಶೀಯ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಹಿನ್ನಡೆ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕವಿದೆ. ಅಮೆಜಾನ್, ಗೂಗಲ್, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ನಂತಹ ದೈತ್ಯರಿಗೆ ಸಿಗುವ ಈ ಸೌಲಭ್ಯ, ಸ್ಥಳೀಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಬಹುದು. ದತ್ತಾಂಶ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ (Data Sovereignty) ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಇಷ್ಟು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡುವುದು ಸರಿಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದ್ದಿದೆ.
ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಬಜೆಟ್ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಮಣೆ ಹಾಕಿದೆಯೇ ಹೊರತು, ತಕ್ಷಣದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿಲ್ಲ. ಕೃಷಿಗಾಗಿ 'ಭಾರತ್-ವಿಸ್ತಾರ್' AI ಉಪಕರಣ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಎವಿಜಿಸಿ (AVGC) ಲ್ಯಾಬ್ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲು ಉತ್ತಮ ಅಡಿಪಾಯ. ಆದರೆ, AI ಮತ್ತು ಆಟೊಮೇಷನ್ನಿಂದಾಗಿ ಈಗಲೇ ಉದ್ಯೋಗ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭೀತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಎಂಜಿನಿಯರ್ಗಳಿಗೆ ಮರುಕೌಶಲ್ಯ (Reskilling) ನೀಡಲು ನೇರವಾದ 'ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಫಂಡ್' (Skilling Fund) ಘೋಷಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಅದರ ಬದಲಿಗೆ, ಉದ್ಯೋಗದ ಮೇಲಾಗುವ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು 'ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿ'ಯನ್ನು ರಚಿಸಿರುವುದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಿದಂತಿದೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವೇಗಕ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಸಾಟಿಯಾಗಲಾರವು.
ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದಾದರೆ, ಟೆಕ್ ವೈದ್ಯ ಗ್ಲೋಬಲ್ನ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಡ್ವೇರ್ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈಡೇರಿವೆ. ಐಟಿ ಸೇವೆಗಳ ವಲಯದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದನೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಆದರೆ, ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ಗಳ ಮೇಲಿನ ಹೊಸ ತೆರಿಗೆ ಹೊರೆ ಮತ್ತು AI ಕೌಶಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ತೋರಿರುವ ವಿಳಂಬ ಧೋರಣೆ ನಿರಾಸೆ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಇದು 'ಅಸೆಂಬ್ಲಿಂಗ್' ನಿಂದ 'ಇನ್ನೋವೇಶನ್' ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುವ ಬಜೆಟ್ ಹೌದಾದರೂ, ಆ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ಗಳಿಗೆ ಎದುರಾಗಬಹುದಾದ ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಎಡವಿದೆ. ಹಾರ್ಡ್ವೇರ್ ಹಬ್ ಆಗುವ ಕನಸು ನನಸಾಗುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿವೆಯಾದರೂ, ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ ವಲಯದ ಆವೇಗವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗಬಹುದು.
ಇನ್ನೂ ಯಾವುದೇ ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳಿಲ್ಲ.
ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್, ಟ್ರೆಂಡಿಂಗ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಳವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಉಚಿತವಾಗಿ ಚಂದಾದಾರರಾಗಿ.
